پوست اطراف چشم، ظریفترین بخش پوست صورت است و همین امر باعث میشود که اولین علائم پیری، شامل خطوط و چروک، غالباً در این ناحیه ظاهر شوند. خطوط زیر چشم ممکن است باعث احساس خستگی، کاهش اعتماد به نفس یا پیرتر به نظر رسیدن فرد شوند، اما خوشبختانه با آگاهی از علتها، استفادهی منظم از روشهای خانگی یا، در صورت نیاز، روشهای تهاجمی، میتواند ظاهر آنها بهبود یابد. در این مقاله به بررسی ۱۱ درمان قطعی چروک دور چشم میپردازیم: ابتدا دلایل ایجاد خطوط زیر چشم را مرور میکنیم، سپس روشهای خانگی با تأکید بر «مثلاً چگونه و چند وقت یک بار» ارائه میشوند، در ادامه روشهای تهاجمیتر را بهصورت مختصر میآوریم و در پایان نتیجهگیری خواهیم داشت.
فهرست مطالب
دلایل ایجاد چروک دور چشم در جوانی
پوست ناحیه زیر چشم، یکی از حساسترین و ظریفترین نواحی صورت است؛ ضخامت آن بسیار کمتر از پوست سایر نواحی بوده و دارای غدد چربی کمتر، پوشش حمایتی کمتری است. به همین دلیل، ترکیبی از عوامل داخلی (زیستی، ژنتیکی) و عوامل بیرونی (محیطی، رفتاری) میتوانند منجر به ظهور خطوط و چروک دور چشم در سن کم شوند. در ادامه به تفکیک ۵ علت اصلی را بررسی میکنیم.
اشعه ماورایبنفش (UV)
اشعههای مضر ماورایبنفش (UV) کلاژن موجود در پوست را تجزیه میکنند. کلاژن اصلیترین پروتئین در بافت پوست است و نقش مهمی در حفظ ساختار و استحکام چهره در طول زمان دارد.
اشعه ماورایبنفش میتواند از قرار گرفتن بدون محافظت در معرض نور خورشید و همچنین از تختهای سولاریوم (برنزهکننده بدون آفتاب) ساطع شود. طبق گزارش سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، قرارگیری بدون محافظت در معرض اشعه UV باعث ظاهر شدن زودتر پوست چرمیمانند و ایجاد چینوچروک میشود.
سیگار کشیدن
سیگار کشیدن پوست را در معرض استرس اکسیداتیو شدید قرار میدهد و این موضوع به کلاژن و الاستین پوست آسیب میزند. نتیجهی این روند، ایجاد چینوچروک در جوانی و پیری زودرس پوست است.
همچنین سیگار باعث تنگ شدن رگهای خونی در صورت میشود و این اتفاق جریان خونرسانی به پوست را مختل میکند. کاهش گردش خون نه تنها باعث کاهش اکسیژنرسانی میشود، بلکه پوست را از ویتامین A نیز محروم میکند. این کمبود، توانایی پوست برای بازسازی و حفظ سلامت خود را به شدت کاهش میدهد.
حرکات و حالتهای تکراری صورت
بیان احساسات از طریق حالتهای چهره مانند لبخند زدن، اخم کردن و جمع کردن پیشانی میتواند به مرور زمان باعث ایجاد خطوط ریز روی صورت شود. این همان دلیل اصلی چروک دور چشم هنگام خندیدن است.
حتی عادات خوابیدن نیز میتوانند موجب ایجاد چینهای ریز شوند؛ بهخصوص زمانی که هر شب عضلات صورت در تماس و فشار مداوم با بالش قرار بگیرند. با افزایش سن، توانایی پوست برای بازگشت به حالت اولیه کاهش مییابد و همین موضوع احتمال ماندگاری خطوط را بیشتر میکند.
تحقیقات نشان میدهد که خوابیدن با صورت داخل بالش و فشرده شدن پوست، بهخصوص میتواند در ایجاد خطوط زیر چشم نقش داشته باشد.
عوامل محیطی
عوامل محیطی مانند هوای خشک، باد و آلودگی نیز میتوانند در ایجاد خطوط و چینوچروک دور چشم نقش داشته باشند. این شرایط باعث خشک شدن پوست، کاهش رطوبت طبیعی آن و آسیب به بافتهای سطحی و عمیق پوست میشوند و در نتیجه روند پیری و ایجاد خطوط ظریف را تسریع میکنند.
بالا رفتن سن
افزایش سن یک عامل طبیعی و جدانشدنی در پیدایش خطوط زیر چشم است. زیرا با گذر زمان، تولید کلاژن و الاستین پوست کاهش مییابد، پوست نازکتر میشود و توان بازگشت به حالت اولیه کاهش مییابد. این را «علت رایجترین» خطوط زیر چشم میداند.
اگرچه نمیتوان زمان پیری پوست را بهطور کامل متوقف کرد، ولی میتوان روند آن را با مراقبت مناسب کند کرد.
چروک دور چشم درمان خانگی
در این بخش، روشهای خانگی برای پیشگیری یا کاهش خطوط زیر چشم را معرفی میکنیم. لازم است تأکید شود که درمانهای خانگی به معنای «درمان قطعی، عمیق و یکباره» نیستند؛ بلکه دو حالت عمده دارند:
- حالت اول: تأثیر موقت یا برای پیشگیری (مثلاً کاهش یا کند کردن روند)
- حالت دوم: تأثیر طولانیتر ولی نیازمند استمرار و احتمالاً ترکیب با روشهای دیگر نیز ممکن است کمک کنند.
ماساژ برای رفع چروک دور چشم
روشهای تمرینی مانند ماساژ و یوگای صورت یا استفاده از ابزارهای مخصوص ماساژ مانند بادکش صورت، گواشا یا جید رولر میتوانند به تقویت عضلات اطراف چشم و بهبود خونرسانی کمک کنند.
1) بادکش صورت | بهترین روش درمان چروک دور چشم!
بادکش صورت (مدل کوچک مخصوص اطراف چشم) میتواند با ایجاد مکش و ماساژ ملایم، جریان خون را افزایش دهد، لنف را تخلیه کند و به کلاژن سازی کمک کند.
این روش تنش عضلات دور چشم را از بین برده و با کلاژن سازی بافت پوست این ناحیه را بازسازی میکند. به همین خاطر اثر آن ماندگاری طولانیتری نسبت به سایر روشها از جمله استفاده از کرمها دارد.
طبق نظر مشتریان و کاربرانی که از ابزارهای ماساژ استفاده کردهاند، بادکش صورت موثرترین تکنیک برای رفع چروک اطراف چشم و سایر چروکهای صورت از جمله چروک پیشانی و خط خنده میباشد.
نحوه و دوره استفاده
- هفتهای 2 تا 12 بار، هر بار 1 دقیقه، بعد از تمیز کردن پوست و قبل از کرم شب.
- حتما بادکش کوچکتر را برای دور چشم استفاده کنید تا فشار ملایمی وارد شود.
- بهتر است همراه با کرم مرطوبکننده یا روغن سبک دور چشم انجام شود، تا کشش کمتری برای پوست نازک دور چشم ایجاد شود.
- استفاده مداوم برای حداقل ۸ تا ۱۲ هفته توصیه میشود تا نتیجه قابل مشاهده باشد.
2) گواشا صورت | از ترند جهانی عقب نمانید
حتما شما نیز نام گواشا سنگی و یا گواشا استیل که ترند جدید این روزها است را شنیدهاید.
ابزار گواشا با سطح صاف و لبههای منحنی، به ارتقای گردش خون، تخلیه لنف و کاهش تنش عضلانی کمک میکند؛ این اثر میتواند موجب کاهش ظاهر خطوط دور چشم شود.
نحوه و زمان استفاده
- هفتهای ۲ بار، بعد از تمیزکردن و مرطوبسازی پوست، با استفاده از روغن یا سرم، 2 دقیقه حرکت به سمت خارج صورت انجام دهید.
- از سمت داخل به بیرون چشم، به آرامی لبهی گواشا را در امتداد استخوان چشم بکشید.
- استمرار حداقل ۱۰ تا ۱۲ هفته برای مشاهده کاهش خطوط توصیه میشود.
3) جید رولر | طب سنتی ، موثر یا بیهوده؟
ماساژ با رولر سنگی میتواند با کاهش پف، بهبود گردش خون و آرامکردن عضلات ظریف اطراف چشم به صافتر به نظر رسیدن پوست کمک کند. این رولرها به دلیل استفاده از سنگ یشم به جیدرولر معروف شدهاند ولی متاسفانه به دلیل گران بودن این سنگ عموم اقلام بازار یا پلاستیکی هستند یا از جنس سنگهای دیگر. به همین خاطر اگر به طب سنتی اعتقاد دارید حتما به دنبال خرید نسخههایی با سنگ طبیعی مانند رزکوارتز باشید.
در کل اثر جیدرولر بیشتر پیشگیری و بهبود ظاهری است تا «حذف کامل چروک».
نحوه استفاده و زمان نتیجه دهی
- صبح یا شب، 2 تا 3 دقیقه زیر چشم و اطراف چشم با رولر حرکت دهید، سپس کرم چشم بزنید.
- میتوان ۵ تا ۷ بار در هفته استفاده کرد، اما اگر پوست حساس است، ۳ تا ۴ بار در هفته کافی است.
- نتایج اولیه بعد از چند هفته ظاهر میشود، اما برای اثرات محسوستر، باید ۸ تا ۱۲ هفته ادامه دهید.
کرم ضد چروک دور چشم
کمبود رطوبت باعث تشدید خطوط ریز اطراف چشم میشود. به دنبال کرمهایی باشید که حاوی ترکیبات مؤثر در افزایش گردش خون و تحریک بازسازی سلولی هستند.
ترکیبات موثر مورد تأیید متخصصان شامل:
- کرم ویتامین سی
- رتینول (ویتامینA)
- پپتیدها
- هیالورونیک اسید
ژلها و سرمهای خنککننده دور چشم معمولاً برای کاهش خطوط ریز عملکرد بهتری دارند.
مرطوبکننده چشم، صورت یا بدن؟ کدام مناسب است؟
کرمهای مخصوص صورت ممکن است برای ناحیه حساس دور چشم تحریککننده باشند.
کرمهای بدن نیز معمولاً بافت سنگینتری دارند و برای جذب شدن در این ناحیه مناسب نیستند.بهترین گزینه، محصولات مخصوص دور چشم هستند. با این وجود به دلیل حساسیت بالای این منطقه، به شما پیشنهاد میکنیم قبل از استفاده از محصولات پوستی حتما تست پچ یا آزمون حساسیت پوست انجام دهید.
4) کرم ویتامین C موضعی
ویتامین سی موجود در سرمها و کرمها میتواند باعث حجیمتر و مرطوبتر شدن پوست زیر چشم شود و خطوط را کاهش دهد.
مطالعات نشان دادهاند که سرم یا کرم ویتامین سی:
- رطوبت پوست را افزایش میدهد
- از دست رفتن آب از سطح پوست (TEWL) را کاهش میدهد
- تولید کلاژن را تحریک میکند
- ضخامت اپیدرم و خاصیت ارتجاعی پوست را افزایش میدهد
5) رتینوئیدها (Retinoids)
رتینوئیدها از مشتقات ویتامین A هستند و به کاهش خطوط سطحی کمک میکنند. آنها با کاهش رادیکالهای آزاد، از تخریب کلاژن جلوگیری کرده و روند پیری پوست را کند میکنند. هنگام انتخاب کرم دور چشم تلاش کنید کرم یا سرمی را انتخاب کنید که رتینوئید جزو مواد فعال آن باشد.
طبق مطالعات، رتینوئیدها:
- عملکرد محافظتی پوست را تقویت میکنند
- توانایی پوست برای حفظ رطوبت را افزایش میدهند
- روند تجزیه سلولها و کلاژن را کاهش میدهند
6) پپتیدها (Peptides)
پپتیدها زنجیرههای کوتاه آمینواسید هستند که ساختار برخی پروتئینهای مهم پوست، از جمله کلاژن را تشکیل میدهند. به همین دلیل به عنوان یک ماده مؤثر برای تحریک تولید کلاژن شناخته میشوند.
بر خلاف مولکولهای کلاژن که بهراحتی از پوست جذب نمیشوند، پپتیدها قابلیت نفوذ دارند و پس از ورود به لایههای پوست، باعث:
- افزایش خاصیت ارتجاعی پوست
- تقویت سد دفاعی پوست
- کاهش چینوچروکها
همچنین پپتیدها همراه با ویتامین C عملکرد بهتری دارند و در محصولات مراقبت از پوست مختلفی یافت میشوند.
7) هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid)
هیالورونیک اسید مادهای کلیدی در پوست است که نقش مهمی در حفظ ساختار و حجم پوست دارد. این ماده قادر است تا ۱۰۰۰ برابر وزن خود آب نگه دارد؛ یعنی رطوبت را به پوست جذب کرده و آن را بهخوبی حفظ میکند.
در یک پژوهش در سال ۲۰۱۴ نشان داده شد که هیالورونیک اسید موضعی با وزن مولکولی پایین میتواند:
- عمق چروکها را کاهش دهد
- رطوبت و خاصیت ارتجاعی پوست را افزایش دهد
- بهتر از نمونههای مشابه جذب پوست شود
استفاده از روغن برای چروک زیر چشم
در این بخش، روغنهایی که مستقیماً برای خطوط زیر چشم پیشنهاد شدهاند، شرح میدهیم.
یادآور میشویم استفاده از این روغنها و اثر درمانی قوی نداشته و عمدتا برای پیشگیری یا درمان خفیف استفاده میشود.
8) روغن آرگان | مرطوبکننده و ضد التهاب طبیعی پوست
این روغن میتواند به افزایش کشسانی پوست و کاهش التهاب کمک کند، که برای چروک و نازکی پوست مناسب است.
چرا روغن آرگان؟
- خاصیت ضدالتهابی دارد و به کاهش پف و التهاب کمک میکند.
- با حفظ رطوبت و افزایش حالت کشسانی پوست از آن در مقابل چروک ها محافظت می کند.
- سرشار از آنتیاکسیدان و ویتامین E است و از پوست در برابر آسیب رادیکالهای آزاد محافظت میکند.
روش استفاده:
- چند قطره روغن آرگان خالص و ارگانیک را زیر چشم ماساژ دهید.
- اجازه دهید تمام شب روی پوست بماند.
- صبح با آب ولرم بشویید.
9) روغن بادام شیرین | منبع طبیعی ویتامین E
روغن بادام، سرشار از ویتامین E و آنتیاکسیدانها است و برای تغذیه پوست زیر چشم مناسب است.
نحوه و زمان استفاده:
- شبها (یا صبحها) پس از شستن صورت، ۱ قطره روغن بادام را با استفاده از انگشت حلقه به ناحیه اطراف چشم بزنید و کمی ماساژ آرام دهید.
- ۴ تا ۵ شب در هفته توصیه میشود؛ اگر پوست بسیار حساس داشتید، ۲ تا ۳ شب هم کافی است.
- استمرار حداقل ۸ تا ۱۰ هفته برای دیدن تغییرات پیشنهاد میشود.
ماسکها برای بهبود چروک دور چشم
استفاده از ماسک روشی طبیعی و سادهتر است که اثر آن معمولاً موقت است ولی به عنوان «ترکیب» با سایر روشها مفیدند.
لازم به ذکر است، اثر ماسک ها موقتی و کم هست.
10) ماسک خیار | خنکی تلطیف دهنده برای چشمانی خسته
خیار دارای آب زیاد، ویتامین C و اثر خنککنندگی است که میتواند پف، خستگی و خطوط ظریف زیر چشم را موقتا کاهش دهد.
چگونه و چند وقت یکبار؟
- خیار را برشهای نازک بزنید، در یخچال ۱۵ دقیقه خنک کنید، سپس ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی چشمهای بسته قرار دهید. همچنین میتوانید از ماسکهای آماده نیز استفاده کنید.
- هفتهای 2 تا 3 بار استفاده شود؛ چون اثر موقت است، بیشتر به عنوان رفع خستگی کارایی دارد.
11) ماسک آلوئه ورا | هیدراته کردن پوست
ژل آلوئهورا به مرطوبسازی، تسکین و کاهش التهاب ناحیه دور چشم کمک میکند و اثر آن بیشتر پیشگیرانه و آرامکننده است. مطالعهای در سال 2015 نشان داد که آلوئه ورا میتواند به طور قابل توجهی پیدایش چروک در سن کم را کاهش دهد و باعث کلاژن سازی پوست شود.
چگونه و چند وقت یکبار؟
- مقداری ژل خالص آلوئه ورا (بیشتر از محصول با افزودنی کمتر) را زیر چشم بزنید، به مدت ۱۵ دقیقه بماند و سپس شسته شود.
- هفتهای ۲ تا ۳ بار توصیه میشود.
- برای حساسیت کمتر، میتوان ابتدا پشت گوش تست انجام داد.
روشهایی جهت پیشگیری از ایجاد چروک دور چشم
پیشگیری همیشه بهتر است از درمان دیرهنگام. در ادامه رفتارهایی که برای محیط پوست دور چشم و جلوگیری از خطوط مؤثرند، آورده شده است.
از آفتاب دوری کنید، استفاده از ضدآفتاب و کلاه
برای جلوگیری از ایجاد خطوط ریز، از پوست خود در برابر اشعه UV محافظت کنید. همیشه هنگام خروج از خانه ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید، حتی اگر هوا ابری باشد.
استفاده از کلاه لبهدار و عینک آفتابی را فراموش نکنید. این کار نه تنها اشعه را مسدود میکند، بلکه جلوی جمع کردن چشمها (اخم) را میگیرد که خود عامل ایجاد چینوچروک است.
تغذیه متعادل
ویتامینهای A ،C و E نقش مهمی در سلامت پوست دارند.
مصرف مواد غذایی سرشار از این ویتامینها میتواند به بدن کمک کند سلولهای جدید سالمتری تولید کند.
مواد غذایی پیشنهاد شده:
- مرکبات رنگی (سرشار از ویتامین C)
- هویج
- کدو حلوایی
برخی محققان معتقدند رابطه قوی بین رژیم غذایی سالم و پوست سفتتر وجود دارد.
درمان آلرژی
آلرژی معمولاً باعث التهاب اطراف چشم و آبریزش چشم میشود.
مالیدن و خاراندن چشمها در اثر علائم آلرژی، میتواند باعث قرمزی، خشکی و در نهایت آسیب به پوست چشم شود.
درمان آلرژی علاوه بر کاهش پف و التهاب، به مرور از پوست ظریف اطراف چشم محافظت کرده و ظاهری شادابتر به چهره میبخشد.
سیگار را ترک کنید
مصرف سیگار باعث تشدید تخریب کلاژن و ظهور خطوط میشود.
خواب کافی داشته باشید
خواب نامناسب نه تنها پف و تیرگی ایجاد میکند، بلکه بازسازی پوست را کاهش میدهد.
به موقع پوست خود را مرطوب کنید
پوست زیر چشم فاقد غدد چربی زیاد است، بنابراین مرطوب شدن منظم مهم است.
روشهای تهاجمی و دائمی برای رفع چروک دور چشم
- پیل شیمیایی
پیلهای شیمیایی را میتوان برای کل صورت اعمال کرد تا سلولهای مرده پوست برداشته شوند و رشد سلولهای جدید تحریک شود. این روش نمیتواند چروکهای عمیق یا شلی پوست را درمان کند، اما ممکن است بتواند ظاهر خطوط ظریف اطراف چشم را کاهش دهد.
نکات احتیاط: عمق پیلینگ، نوع اسید (گلیکولیک، لاکتیک، سالیسیلیک، تری کلرواستیک) و فاصله از چشمها باید با دقت انتخاب شوند چون احتمال آسیب پوست نازک، تغییر رنگ یا تحریک بالا وجود دارد.
- فیلرها
فیلرهای پوستی در زیر یا اطراف چشم تزریق میشوند تا ظاهر صورت را «پرتر» نشان دهند. فیلرها موقتی هستند و در اغلب محصولات، نتیجه بین 4 ماه تا 12 ماه دوام دارد. فیلرها بخصوص زمانی که مطابق استاندارد ها استفاده نشود در بلند مدت باعث بدتر شدن وضعیت این ناحیه می شود.
- میکرودِرابراسیون
میکرودِرابراسیون یک روش بسیار رایج و کمتهاجمی است که برای لایهبرداری پوست به کار میرود. اغلب از دستگیره با سر الماسی برای نواحی حساس پوست مانند اطراف چشم استفاده میشود. این روش سلولهای مرده و کدر را حذف میکند و گردش خون در ناحیه تحت درمان را تسهیل میکند.
- لیزرها
لیزرها بهطور فزایندهای بهعنوان درمان خطوط و چروکهای دور چشم محبوب شدهاند. چندین نوع درمان لیزری برای این منظور وجود دارد. یکی از گزینهها لیزرهای کسری (Fractional) هستند که با ایجاد حفرات میکروسکوپی در پوست عمل میکنند تا تولید کلاژن و الاستین تحریک شود.
- میکرونیدلینگ
میکرونیدلینگ درمانی است که روزبهروز محبوبتر میشود و ظاهر خطوط ظریف و چروک را کاهش میدهد. در این روش، سوزنهای بسیار ریز برای ایجاد سوراخهایی در پوست استفاده میشوند که میتواند با استفاده از کرم یا سرم پوست ادامه یابد. با بهبود پوست، تولید کلاژن تحریک شده و خطوط ظریف و بافت پوست بهبود مییابد.
- بوتاکس
مقدار کمی از بوتاکس (Botox) میتواند به عضلات هدف زیر چشم تزریق شود، که با ایجاد شل شدن ناحیه، ظاهر چروکها را کاهش میدهد. طبق اطلاعات American Academy of Dermatology (AAD)، بیشتر افراد در مدت ۳ تا ۷ روز نتیجه میبینند و کاهش قابلتوجهی در ظاهر چروکها به مدت ۳ تا ۴ ماه تجربه میکنند.
خداحافظی با چروک دور چشم | خلاصه روشها
در این بخش یک جدول مقایسه روشهای ذکر شده برای رفع چروک دور چشم برای شما آماده کردهایم:
نتیجهگیری
خطوط دور چشم یکی از نشانههای طبیعی پیری پوست هستند، اما بسیاری از عوامل مؤثر بر شدت و سرعت ظهور آنها قابل کنترلاند: تابش UV، سیگار، حرکات صورت، شرایط محیطی و سن مهمترین عوامل بودند. با بهکارگیری روشهای خانگی مناسب، همراه با محافظت منظم و پیشگیری، میتوان روند شکلگیری یا تشدید این خطوط را کند نمود. اگرچه هیچ روش خانگی نمیتواند همیشه «کلیهی» چروکها را حذف کند، اما با استمرار و ترکیب با روشهای تخصصی میتوان به نتایجی ملموس رسید.
